Temat: Techniki manipulacji w mediach społecznościowych
Czas trwania: 4 godziny lekcyjne (180 minut)
Grupa docelowa: młodzież 13–18 lat
Forma: wykład interaktywny, ćwiczenia w grupach, analiza przykładów, quiz
Cele warsztatów
- Zrozumienie, czym są techniki manipulacji w mediach społecznościowych.
- Rozpoznawanie clickbaitów, ramowania przekazu, cherry-pickingu, retoryki strachu.
- Rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia wobec treści online.
- Ćwiczenie praktycznej analizy postów, filmów i grafik.
Plan zajęć
- Wprowadzenie – manipulacja wokół nas (30 minut)
- Pytania otwierające:
o Jakie treści najczęściej pojawiają się w Twoim feedzie?
o Czy zawsze odpowiadają prawdzie? - Krótki wykład z przykładami manipulacji w mediach społecznościowych (mem,
clickbaitowy nagłówek, zmanipulowany post). - Dyskusja: „Dlaczego łatwiej wierzymy w rzeczy, które wywołują emocje?”.
2. Typowe techniki manipulacji (45 minut)
Przedstawienie i omówienie technik z przykładami:
- Clickbait – przesadzone nagłówki.
- Cherry-picking – wybiórcze dane.
- Framing (ramowanie przekazu) – różne sposoby przedstawienia tego samego faktu.
- Retoryka strachu – wywoływanie emocji negatywnych.
- Narracje alternatywne i teorie spiskowe.
Ćwiczenie: analiza 3 przykładów postów (prawdziwy, zmanipulowany, clickbait).
3. Ćwiczenia w grupach – rozpoznaj manipulację (45 minut)
- Uczestnicy dostają zestaw screenów/postów.
- Zadanie: rozpoznać technikę manipulacji i uzasadnić wybór.
- Prezentacja wyników – każda grupa omawia swój przykład.
- Dyskusja: które techniki są najtrudniejsze do wykrycia?
4. Projekt kreatywny – tworzę fake post (30 minut)
- Grupy mają za zadanie przygotować własny „post manipulacyjny” (clickbait, retoryka
strachu, cherry-picking). - Następnie wymieniają się postami i analizują je nawzajem.
- Refleksja: „Jak łatwo jest zmanipulować przekaz?”.
5. Podsumowanie i refleksja (15 minut)
- Omówienie zasad: „Jak chronić się przed manipulacją?”.
- Stworzenie listy w klasie: „5 zasad bezpiecznego korzystania z social mediów”.
Scenariusz powstał w ramach programu Ministra Edukacji „Młodzi Obywatele”! realizowanego przez Fundację Ypsilon Art.
Tytuł projektu: „Świadomy obywatel w cyfrowym świecie – jak rozpoznać dezinformację?”